مسافر

وبلاگ محمد جواد انصاری

مسافر

وبلاگ محمد جواد انصاری

« إنّ الله مع کلّ شیء »

جمعه, ۲۷ اسفند ۱۳۹۵، ۰۱:۴۱ ق.ظ

 

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین و خیر الصلاة و السلام علی خیر خلقه ، حبیب اله العالم أبی القاسم محمد و علی آله الطیبین الطاهرین المعصومین و اللّعن الدائم علی أعدائهم أجمعین

من الآن الی یوم الدین .

عنوان درس : اصول قطعیه

استاد : حضرت آیت الله سیّدان

بررسی و تبیین اصول و مبانی قطعی توحید و خداشناسیِ مذهب تشیع

جهت شناخت تمایزات و اختلافات معارف وحیانیِ پیشوایان شیعه در مقابل آراء و افکار بشری

چکیده توسط محمّد جواد انصاری

www.mosafer8325.blog.ir

اصل « إنّ الله مع کلّ شیء »

سوره حدید ؛ آیه 4

لینک صوت : http://www.seyyedan.com/audio/1280/referer:1

 

دریافت pdf

« هُوَ الَّذِى خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ فىِ سِتَّةِ أَیَّامٍ ثمُ‏َّ اسْتَوَى‏ عَلىَ الْعَرْشِ یَعْلَمُ مَا یَلِجُ فىِ الْأَرْضِ وَ مَا یخَْرُجُ مِنهَْا وَ مَا یَنزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَ مَا یَعْرُجُ فِیهَا

وَ هُوَ مَعَکمُ‏ْ أَیْنَ مَا کُنتُمْ وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ »

« . . . و او با شما است ، هر جا که باشید، و خدا به آنچه مى‏کنید بینا است »

ترجمه تفسیر المیزان، ج‏19، ص: 250

 

اصل « إن الله مع کل شیء » بدین معناست که خداوند متعال با همه اشیاست  و با مخلوقات معیّت دارند .

 

لازم به یادآوری است هرچند این اصل با اصلِ « هو داخل فی الاشیاء لا کدخول شیءٍ فی شیء » تلازم و هراهی دارد اما با یکدیگر تفاوت هایی نیز دارند که بعداً به آنها اشاره خواهد شد .

 

یکی از آیاتی که به اصل فوق اشاره می کند آیه 4 سوره حدید می باشد :

وَ هُوَ مَعَکمُ‏ْ أَیْنَ مَا کُنتُمْ وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ » (4)

« . . . و او با شما است ، هر جا که باشید، و خدا به آنچه مى‏کنید بینا است » (4)

 

آیت الله سیدان در این جلسه به نحوه استنباط و استناد خویش به آیه و احادیث برای اثبات اصل معیت اشاره نکرده و به قرائت چند حدیث اکتفا می کنند .

 

حدیث 1 : کتاب توحید ، شیخ صدوق ره ، باب 28 ، حدیث شماره 21

 

عن علی بن أبی طالب علیه السلام‏ :

« إن الله عز و جل لیس بینه و بین خلقه حجاب لأنه معهم أینما کانوا »

 

امام امیرالمؤمنین علیه السلام به شخصی که نسبت به خداوند تبارک و تعالی تصوری اشتباه داشت ، فرمود : « همانا بین خدای عزّوجلّ و خلقش حجابی وجود ندارد ، زیرا خلق هر جا که باشند خداوند با  آنان بوده » .

آن شخص از امام سوال می کند کفاره سخنان اشتباهی که در سوگند و قسم خویش به خداوند نسبت داده ام چیست ؟ امام فرمود :  

« أن تعلم أن الله معک حیث کنت‏ »

« اینکه بدان البتّه خداوند سبحان هر جا که باشی با توست و بر تو احاطه دارد ، و مکان خاصی ندارد بلکه فوق مکان و مکانیّات است » .

 

البته باید توجه داشت معیّت در آیه « وَ هُوَ مَعَکمُ‏ْ أَیْنَ مَا کُنتُمْ » غیر از معیّت و همراهی است که در برخی آیات مثل آیه «ان الله مع المحسنین» و . . . ذکر شده است . 

معیت و همراهی در آیه مورد بحث ، معیّتِ تکوینی و قیّومیت است به خلاف همراهی خداوند سبحان با بندگان از نظر کمک کردن آنها ، دوست داشتن آن ها ، یاری آنها و . . .

 

و همچنین ، تعبیر به معیّت ذاتی نمی کنیم تا  کسی دچار ایهام و اشتباه نشود .

 

 حدیث 2 :  کتاب توحید ، شیخ صدوق ره ، باب 28 ، حدیث شماره 12

عن أبی إبراهیم‏ موسى بن جعفر ع أنه قال:

« إن الله تبارک و تعالى کان لم یزل بلا زمان و لا مکان ، و هو الآن کما کان ، لا یخلو منه مکان‏ ، و لا یشغل به مکان ، و لا یحل فی مکان ،

﴿ ما یکون من نجوى ثلاثة إلا هو رابعهم و لا خمسة إلا هو سادسهم و لا أدنى من ذلک و لا أکثر إلا هو معهم أین ما کانوا ﴾[1] ،

لیس بینه و بین خلقه حجاب غیرُ خلقه ،  احتجب بغیر حجاب محجوب ، و استتر بغیر ستر مستور ، لا إله إلا هو الکبیر المتعال‏. »

 

امام موسی بن جعفر علیه السلام فرمودند :

« البتّه خدای تبارک و تعالی ازلاً بوده بدون آنکه زمان و مکانی داشته باشد ، و او اکنون نیز همانگونه است ، و مکانی خالی از او نیست ، و مکانی او را در بر نگرفته و او نیز در مکانی حلول ننموده است ،

خداوند سبحان می فرماید « سه تن با یکدیگر به سرّ سخن نمی گویند مگر آنکه او چهارمین آنان است ، و نه پنج تن مگر آنکه خداوند ششمین آنان است و نه کمتر از این تعداد و نه بیشتر از آن مگر آنکه خداوند سبحان با آنانست هر جا که باشند » ،

بین خداوند و مخلوقش حجاب و پرده ای نیست غیر از خود خلق (که مخلوقیّت آنان سبب تمایز سنخ وجود آنان با حقّ متعال گشته و حجاب بین خداوند و آنان می باشد)

 

پس اگر خداوند محتجب از مخلوقات است ؛ محتجب است به حجابی که از سنخ حجاب ها و پرده های مادی نیست ، و (نیز) مستتر وپوشیده است از مخلوقات ؛ اما نه پوششی مادّی که سایر موجودات را از هم می پوشاند ، (پس) معبود به حقی نیست مگر او که بزرگ و برتر است . »

 

حدیث 3 :  کتاب توحید ، شیخ صدوق ره ، باب 28 ، حدیث شماره  3

عن أبی عبد الله علیه السلام قال :

« جاء حبر من الأحبار إلى أمیر المؤمنین علیه السلام فقال له : یا أمیر المؤمنین ، متى کان ربک ؟

فقال له : ثَکِلَتکَ أمُک ، و متى لم یکن حتى یقال متى کان ؟

کان ربّی قبل القبل بلا قبل ، و یکون بعد البعد بلا بعد و لا غایة ، و لا منتهى لغایته ، انقطعت الغایات عنه ، فهو منتهى کل غایة . . . »

 

مردی از دانشمندان یهود نزد امیرالمؤمنین علیه السلام آمده عرضه داشت :

یا امیرالمؤمنین ، پروردگارت چه زمانی بوده ؟

حضرت به او فرمودند : . . . و چه وقتی را می توان تصور نمود که خداوند در آن هنگام نبوده تا در حقّ او و بودنش این سوال مورد داشته باشد ؟

پروردگار من بود قبل از هر قبلیّتی که مربوط به زمان است ( و قبلیّت او قبلیّت زمانی نیست که بتوان قبلیّتی برایش تصور نمود ) ؛

و (نیز) بعد از هر بَعدیت زمانی هست بدون اینکه بعدیّت خودش از سنخ بعدیّت زمانی باشد ،

و انتها ندارد ، و آخریّتش را پایانی نیست ، غایات از او منقطع است ( بدین معنا که هیچگونه انتها و به آخر رسیدنی برایش متصوّر نمی باشد ) ، پس او پایان هر مسیری است که مخلوقات برای وصول به غرض خلقتشان آن مسیر را طی می نمایند . . . »

 

تا اینجا صرفاً عنوان مطلب بیان شد (بدون جمع بندی) ، و  بدون اینکه به خصوصیات اشاره ای شود و اینکه از معیت قیومیت یا تکوینی ، چگونه تعبیر شده بحثی جداست ؛

در عین اینکه کیفیت آن را هرگز نمی فهمیم مانند غالب مطالبی که در ارتباط با خداوند نسبت به خلق وجود دارد و درک کیفیت و چگونگی آنها ممکن نیست .

در جلسه بعد به خصوصیاتی در احادیث اشاره خواهد شد که نشان می دهد معیّت مذکور ، معیت تکوینی است و قول کسانی که معتقدند خداوند حلول کرده ، باطل است .

و السلام 


1 . المجادلة : 7

شماره نوار صوتی در سایت : 147358656495620

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی